D’Hondt Yöntemi Nedir? Milletvekili Dağılımı Nasıl Hesaplanır?
D’Hondt sistemi nedir, milletvekili sayısı nasıl hesaplanır? Örnekli anlatım ve kendi ilinizde deneyebileceğiniz ücretsiz hesaplayıcı.
D’Hondt yöntemi, oyları sandalyeye dönüştürmek için kullanılan nispi temsil hesaplamasıdır. Türkiye’de milletvekili sandalyeleri, ülke barajını geçen partiler ve bağımsız adaylar arasında her seçim çevresinde ayrı ayrı bu yöntemle dağıtılır.
Adım adım hesaplama
- Seçim çevresinde dağıtıma katılan her partinin oyu sırasıyla 1’e, 2’ye, 3’e… ve çevrenin sandalye sayısına kadar bölünür.
- Elde edilen tüm bölümler büyükten küçüğe sıralanır.
- Çevrenin sandalye sayısı kadar en büyük bölüm seçilir; her bölüm, ait olduğu partiye bir sandalye kazandırır.
- Bir bağımsız aday en fazla bir sandalye alabilir; bu nedenle bağımsızın yalnızca ilk bölümü hesaba girer.
Örnek: 5 sandalyeli bir seçim çevresi
A partisi 100.000, B partisi 60.000, C partisi 28.000 oy almış olsun.
- A: 100.000 · 50.000 · 33.333 · 25.000
- B: 60.000 · 30.000 · 20.000
- C: 28.000 · 14.000
En büyük beş bölüm sırasıyla 100.000 (A), 60.000 (B), 50.000 (A), 33.333 (A) ve 30.000 (B)’dir. Sonuç: A 3, B 2, C 0 sandalye alır. C partisi 2.001 oy daha alsaydı (30.001), beşinci sandalye B’den C’ye geçerdi. Bu örnek, birkaç bin oyluk farkın son sandalyeyi değiştirebildiğini gösterir.
D’Hondt neden büyük partileri avantajlı kılar?
Bölme işlemi küçük partilerin bölümlerini hızla küçülttüğü için, özellikle az sandalyeli seçim çevrelerinde büyük partiler oy oranlarının üzerinde sandalye alabilir. Çok sandalyeli çevrelerde ise sonuç oy oranlarına daha yakın olur.
Kendi ilinizde deneyin
D’Hondt milletvekili hesaplayıcı ile ilinizi seçip partilerin oy oranlarını girerek kaç milletvekili çıkacağını görebilirsiniz. Geçmiş seçimlerde illerin gerçek sonuçları il sayfalarında yer alır.
Sıkça sorulan sorular
D’Hondt yöntemi hangi ülkelerde kullanılır?
Türkiye’nin yanı sıra İspanya, Portekiz, Belçika, Hollanda ve Polonya gibi birçok ülkede parlamento seçimlerinde kullanılır.
Barajı geçemeyen partinin oyları ne olur?
Bu oylar D’Hondt hesabına girmez ve hiçbir partiye aktarılmaz; sandalyeler yalnızca barajı geçen partiler ve bağımsızlar arasında dağıtılır.
Eşit bölüm çıkarsa son sandalye kime verilir?
Son sandalye için bölümler eşitse, kanunda öngörülen usule göre (kural olarak ad çekme ile) belirlenir. Hesaplayıcımız bu durumu ayrıca gösterir.